Route Zuid-Spanje TOT BESLUIT: TWEE GEWELDIGE STEDEN

Na acht weken zijn we weer thuis. Ik realiseer me dat we op ons weblog maar een fractie van onze reis hebben laten zien. De oorzaak: af en toe wilden we ook gewoon een beetje vakantie houden en een paar dagen zonder laptop of iPad doorbrengen. Het gevolg daarvan is wel dat ik nu al vijf dagen bezig ben met het selecteren van zo’n 3000 foto’s en tientallen filmpjes. Even tijd voor een kleine pauze om terug te kijken op de laatste twee weken van de reis.

VALENCIA EN CALATRAVA

De grootste verrassing was wel Valencia. Een heerlijke stad om doorheen te slenteren en je vergapen aan oude en spectaculaire nieuwe architectuur. Bij dat laatste denk je natuurlijk meteen aan Calatrava. De oude Spaanse meester van de moderne architectuur heeft aan de rand van de stad, vlak bij de vernieuwde haven, een geweldig complex van imposante gebouwen, bruggen en promenades gerealiseerd. Het Ciudad de las Artes y las Sciencias is het nieuwe uithangbord van een stad die de afgelopen twintig jaar miljarden heeft uitgegeven om een van de grote trekpleisters van het wereldtoerisme te worden.

Jammer dat het nu economisch zo slecht gaat in Spanje en dat de inhoud van het centrum sterk achterblijft bij het uiterlijk. Desondanks móet je hier geweest zijn. Je waant je soms in een Star Wars film met al die vervreemdende vormgeving. Daar tegenover staat dat er ook gewoon een dierentuintje is. Nou ja, een Oceanografisch centrum, heet het. Met een super-aquarium, een wetlands-dôme met rode ibissen en roze lepelaars en een heuse dolfijnenshow. Die laatste is natuurlijk de grote publiekstrekker, waar tenminste nog wat geld mee wordt verdiend. Helemaal koosjer schijnt het niet te zijn zo’n dolfijnenshow, hoorde ik laatst in een tv-discussie tussen biologen. Maar ja het is altijd nog minder erg (en in ieder geval leuker) dan een stierengevecht…

TO CORRIDA OR NOT TO CORRIDA

En tja, daar waren we toch bijna naar toegegaan in Valencia onder het motto: je moet het hebben gezien om er over te kunnen meepraten. In het kader van het Fallas festival, waarbij enorme poppen in de stad worden opgesteld, die later in brand worden gestoken, is er in de grote arena naast het station elke dag een ‘corrida’. Omdat we alleen eersterangs kaarten van € 55 euro per stuk konden krijgen, zagen we er toch maar vanaf. Honderdtien euri om een waarschijnlijk gruwelijke show bij te wonen was ons iets te gortig. Ik geef toe, een nogal pragmatische reden. Aan de andere kant: We zagen overal dat de corrida zo is verweven met de cultuur van Zuid-Spanje dat je er niet omheen kunt. Dus als we nog een keer gaan, zullen we waarschijnlijk toch ergens een kaartje kopen. Waarschijnlijk voor één keer.

NAAR BARCELONA: NAAR HUIS

We sloten de reis af in Barcelona. Altijd mooi, altijd geweldig, al viel de toeristische drukte ons na al die relaxte steden in het zuiden wel een beetje rauw op ons dak. Barcelona was ook een beetje thuiskomen. Bij eerdere reizen bezochten we het nieuwe havenkwartier (van de Olympische Spelen), de Sagrada Familia en het Park Güell. Nu zwierven we door de Barri Gòtic , we gingen ondergronds in het stadsmuseum (een schitterende expositie van Romeinse opgravingen), namen de kabeltram naar de Montjuïg, het Miromuseum, en daalden af via de trappen van het Palau Nacional de Montjuïc. Soms waanden we ons in het verhaal van ‘De schaduw van de wind’ van Zafón, maar plotseling leek het alsof ik midden in het hedendaagse Den Haag stond, voor het hagelwitte stadhuis. Richard Meier, de architect van het imposante stadhuis van mijn geboortestad, heeft in Barcelona recent het Museum voor Hedendaagse kunst gebouwd, het MACBA, Museu d’Art Contemporani de Barcelona. Midden tussen kleine oude straatjes, achter de Rambla, staat daar ineens op een groot plein een kolossaal hagelwit gebouw voor je met veel glas aan de voorkant en een gladde, wat hellende bestrating die veel skaters en skateboarders aantrekt. Een mooie plek om even de drukte van de Ramblas te ontvluchten. Zittend op een aangenaam terras achter het museum kwamen we tot de slotsom dat het mooi was geweest. Naar huis!

Route Zuid-Spanje OMMUURDE CAMPINGS, FIETSEN EN BUSSEN

Op dit moment staan we op een camping in Cordoba. Camping El Brillante ligt aan een lange laan, met enig verkeer (niet al te veel) en midden tussen woonwijken, naast een school en daarnaast een voetbalveld. Niet bepaald de idyllische omgeving waar je met de camper zou willen staan. Het uitzicht beperkt zich tot een paar hoge hagen en witgepleisterde muren. Maar er is helaas geen alternatief. Vrij staan bij of in grote steden is verre van ideaal, vinden we. En in de wijde omgeving is geen andere camping te bekennen.

Onze reis is opgebouwd rond de drie topattracties van Andalusië: Granada, Sevilla en Cordoba. Wat je verder ook doet, je kunt niet thuiskomen en aan buren, vrienden en familie vertellen: 'tja, voor het Alhambra in Granada hadden we helaas geen tijd meer', of: 'Sevilla lag zo'n eind uit de route, die hebben we maar overgeslagen...' Dus rijden we in een vreemde kronkel door het prachtige Andalusië en staan we driemaal op ommuurde campings, met soms veel te kleine plaatsen, voor ook nog eens teveel geld. Maar ja, zoals gezegd: er is geen andere keus.

Een lichtpuntje van de drie campings is overigens dat ze een prima verbinding hebben met de grote attracties. In Granada stopte de bus praktisch voor de poort van de camping. Voor € 1,35 per persoon zaten we in 20 minuten midden in het centrum en vandaar bracht een kleiner busje ons door kruip-door-sluip-door-straatjes voor € 1,20 naar het Alhambra boven op de heuvel. In Sevilla zaten we ver buiten de stad (zo'n 18 kilometer), maar ook hier was er een bus die ons voor een luttel bedrag (€ 1,50 per persoon) in drie kwartier op kamikaze-wijze tot aan de rand van de binnenstad bracht. En vandaag in Cordoba hoefden we alleen maar op de fiets te stappen en ons van het vals plat af te laten zakken tot bij de straatjes van de Joodse wijk die naast de Mezquita ligt.

Dat fietsen is ook een hoofdstuk apart. Heel veel fietsers zie je niet in de steden, maar wat er rondrijdt, rijdt allemaal op de stoepen. Op brede trottoirs en voetgangersgebieden zijn hier en daar fietspaden gemarkeerd, die je als voetgangers soms makkelijk over het hoofd ziet. En fietsers slalommen er rustig op los. Maar geen enkele keer zagen we irritatie tussen fietsers en voetgangers. Politieagenten (alom aanwezig) kijken intussen goedkeurend toe. Automobilisten geven je als fietser ook royaal de ruimte, zoals eigenlijk het hele verkeer in Spanje een toppunt van tolerantie lijkt. Onze eerste vervelende ervaring moeten we na zes weken nog opdoen. Viva España!

Hieronder nog een foto-overzicht van het mooiste dat Andalusië te bieden heeft in Granada, Sevilla en Cordoba.

Klik op de foto's voor een vergroting; alle foto's © Mike Bisschops, CamperRoutes.nl

1. GRANADA

Zicht op het Alhambra vanaf de oude stad

Schitterende mozaïeken en verfijnd stucwerk in het Nasridenpaleis van het Alhambra

In het Mirtenhof van het Nasridenpaleis spiegelt de Torre de Comares in de vijver. Slechts een enkele bewust gevormde rimpeling in het water voorkomt dat het een echte spiegel wordt. Dit is een van de beroemdste beelden van het Alhambra, die je deelt met tientallen bezoekers tegelijk.

Het uitzicht dat de Nasridenkoningen hier hadden was ongetwijfeld minder pitoresk dan wat wij uit dit venster zien.

2. SEVILLA

Uitzicht vanaf de Giralda. De Moorse toren die is geïntegreerd in de grootste Gotische kathedraal van Europa kijkt uit over modern Sevilla, maar ook over het oude Alcazar paleis (links)

Tussen de vele stijlen waarin het Alcazar door de eeuwen heen is opgebouwd zijn de Mudejar gevels - een mengvorm van Moorse en Christelijke decoratiekunst - het meest indrukwekkend

Opvallende versieringen in de plafonds van de zalen van 'onze' Karel V. Voor de Spanjaarden is dit Carlos V, die we onderweg in vele kunstwerken tegenkwamen, te beginnen in het Prado in Madrid.

De tuinen en de patio's zijn tegenwoordig de belangrijkste onderdelen van het Alcazar. Hier een sfeervolle patio met sinaasappelbomen

3. CORDOBA

Brug over de Guadalquivir in Cordoba. Aan het eind van de brug staat de Mezquita, van de top-3 monumenten van onze reis verreweg het meest indrukwekkend

Dit is waarschijnlijk een van de meest beroemde beelden van de Mezquita. Het kostte me minstens 300 opnamen om de sfeer van de Moorse zuilen met dubbele bogen enigszins te vangen. Het kippevel op m'n rug heb ik niet in beeld kunnen vangen

Over decoraties gesproken... De mooiste renaissance-elementen in de kathedraal, die later in deze moskee werd gebouwd, kunnen in schoonheid hier nauwelijks mee wedijveren

In deze foto probeer ik het samengaan van een twaalfde-eeuwse moskee met een 16e eeuwse kathedraal in één beeld te vangen. Volgens Karel V hadden de bouwers van de kathedraal de moskee verwoest. Maar daar kan je na vijf eeuwen makkelijk anders over denken!

>

RENT A COCHE. AHORA!

Ooit stond ik samen met fotograaf Jan Suys in Nieuw-Zeeland, op het vliegveld van Wellington, naast een Duitser, aan de andere balie, die een probleem had om uit te leggen wat hij wilde. Aan zijn op steeds grotere toonhoogte en met steeds meer volume uitgesproken "Ich will Jetzt unmittelbar nach München fliegen" begreep ik dat hij weg wilde uit Nieuw Zeeland. Maar de grondstewardess sprak geen Duits en hij sprak geen woord Engels. In Nieuw-Zeeland! Denkend aan 1974 lieten we hem modderen. Wat ons betreft bestond München niet, dus waar had hij het over? Trouwens, als je in Nieuw Zeeland wilt rondreizen, moet je ook maar Engels leren. Toch?

Nu reizen wij in Spanje, het hele land door. En wat ons opvalt is dat Spanjaarden nauwelijks Engels spreken. We snappen waarom het Spanje economisch niet zo goed gaat in het moderne Europa. Moeten ze maar Engels leren spreken... Intussen voelen we ons toch behoorlijk hetzelfde als die Duitser in Nieuw-Zeeland. Lastig als je de taal van het land niet spreekt. We proberen het met Engels, met Frans (wat we allebei redelijk beheersen) en met een beetje Italiaans. Maar het blijft behelpen. Die Spanjaarden hebben toch een heel eigen manier van praten. Snel en veel letters inslikkend, beetje raspend en in ieder geval héél slecht verstaanbbaar.

Het hardst worden we geconfronteerd met ons eigen onvermogen tot communiceren als we voor twee dagen een autootje willen huren om de 'Witte-dorpenroute' te rijden. Veel kleine weggetjes, dorpjes met smalle straatjes en intieme pleintjes (zie foto hiernaast), dus weinig parkeerruimte. Dat doe je makkelijker met een Cliootje dan met een fullsize camper. We bellen het nummer van Velasquez Autorent in Ronda. Een vriendelijke meisjesstem antwoordt. Nee, ze spreekt geen Engels. "Coche, aquiler", roepen we. Een riedel Spaans. "Sorry, encore...". Veel geluid aan de andere kant, onherkenbare woorden. "Ahora", roepen we, we willen het nu! Uiteindelijke begrijpen we dat we naar het kantoor kunnen komen en dat er een auto klaar staat.

We nemen een taxi en komen bij Velasquez in het centrum van Ronda. Een buitengewoon vriendelijke man, die geen woord Engels spreekt, helpt ons voor een klein bedrag aan een leuk autootje voor het weekend. Geen extra kilometers, alles inclusief. Vaktaal, die begrijpen we allebei.

Bij het terugbrengen van de auto vragen we nog waar we een taxi kunnen vinden om terug te komen bij onze camper. Mr. Velasquez wijst naar de auto en gebaart dat we even moeten wachten. Hij brengt ons persoonlijk terug naar de camping. Onderweg vertelt hij nog dat hij in zijn jonge jaren zes maanden in Groningen heeft gewoond. Colleges gevolgd aan de universiteit. Het verbaast hem nog altijd dat Nederlanders hun talen zo goed spreken. Nee, Nederlands heeft hij niet geleerd. "Alle Nederlanders spreken immers Engels!

Toegift: een bijzondere foto die we schoten bij het brug in Ronda. De stad wordt door een diepe kloof in tweeën gesplitst. In het ochtendlicht staan de rotspilaren stoer op wacht om alle nevels vanuit het land buiten de poort te houden... Klik op de foto om te vergroten.

HOE EEN KLEIN SLANGETJE ONS PARTEN SPEELT

Gisteren richting Granada.. tenminste, dat was onze planning. Maar bij de eerste rotonde merkten we dat de stuurinrichting niet helemaal fijn reageerde. Bij de eerste de beste garage gestopt. Klein rommelig werkplaatsje in Mojacar (spreek uit: Mahecca). Met handen en voeten uitleggen wat het probleem zou kunnen zijn. Eén blik van de monteur was genoeg: de hydraulische olie van de stuurbekrachtiging stond zorgelijk laag. Bijgevuld. Probleem opgelost... dachten we.

Maar na een uur of twee wandelen in en rond Nijar, boven Almeria, lag er een aardig plasje olie onder de auto. Zorgelijk! Snel gebeld met Ford Assistance, die ons naar een garage stuurde die al 2 maanden gesloten bleek te zijn. Bij een anders bedrijf verderop kregen we een adres van een Ford dealer in Roquetas de Mar. Intussen kwam er van Ford Assistance in Barcelona (jawel, de ANWB!!) een sms met een nieuw adres. Maar helaas bleek ook die garage dicht, in dit geval wegens een feestdag in het dorp. Uiteindelijk kwamen we in Roquetas de Mar terecht, zeg maar het Scheveningen van Almeria, waar de garage constateerde dat er een slang in het systeem lek is. Nieuw slangetje besteld (in Valencia) en dat zou mañana binnenkomen. Nou dat wordt dus echt mañana, want het komend weekend hebben we maar vrij genomen in de hoop dat het slangetje maandag of dinsdag binnen zal zijn.

Nou ja, zoals altijd 'heb elk nadeel ze voordeel' en staan we nu op een heerlijke plek in een echt natuurpark aan zee, bij heerlijk weer. Zaterdag en zondag lekker wandelen en fietsen en dan hopelijk maandag weer verder. Met een nieuw slangetje. Intussen zijn we ook maar een beetje aan het werk gegaan met het eerste deel van de route. En zoals we vroeger al zeiden tijdens persreizen: 'de kop hebben we al!' In dit geval de voorlopige voorplaat.

REIS DOOR HET BINNENLAND VAN SPANJE - 3

Van Toledo naar Alicante. Maar... It giet nèt oan!

Waarom zijn we in hemelsnaam van Toledo naar Alicante gereden? 400 kilometer dwars door Spanje over een nieuwe (bijna lege) tolweg. Naar een camping als een dorp met 1300 standplaatsen vol babyboomers, vlak bij de luchthaven van Alicante. Waarom kochten we dat ticket naar huis, met retourvlucht één week later? Natuurlijk: voor de tocht der tochten. Startbewijs in de achterzak. Daar heb je wel iets voor over toch?

Na drie etages Prado in Madrid, het Koninklijke Paleis met z'n 30 pompeuze zalen, de drukst versierde kathedraal ter wereld in Toledo en alle zalen van het El Greco huis zat het met onze conditie wel goed. Zo'n 30 kilometer lopen en slenteren in vier dagen moeten genoeg zijn om in ieder geval de start en het aantrekken van de schaatsen goed te doorstaan. Misschien halen we de eerste stempelpost en verder zien we wel. Dus kochten we die tickets voor vrijdag 10 februari en bereidden we ons mentaal voor op een nachtelijke taxirit naar Leeuwarden. Geacclimatiseerd waren we al. Tussen -8 en -12 In de Sierra de Guadarrama bij Madrid (foto hieronder) en rond het vriespunt bij Toledo. Eén bevroren waterleiding later waren we op weg.

En toen kwam de jobstijding. Op tv zagen we Erben Wennemars bijna in huilen uitbarsten. Eric Hulzebos zong z'n verdriet weg. En wij? Onbeschrijfelijk hoe we er aan toe waren. Alleen een goede fles Ribero del Duero kon ons opbeuren. Intussen hebben we ons schema weer opgepakt. De temperatuur stijgt, dus vanmiddag genoten we op een terras in de zon in Denia van tapas met (alweer) een lekker wijntje. Volgende week om deze tijd lopen we in het Alhambra, bij die 20 graden waar we al zo lang op hopen. Als het dan toch on giet is het jammer. Dan zien we het wel op tv.

PS - dat startbewijs hadden wij natuurlijk niet in de achterzak. Maar we hebben een stil vermoeden waarom al die Nederlandse campers op dat babyboomersterrein dagenlang leegstonden...

REIS DOOR HET BINNENLAND VAN SPANJE - 2

Hoezo op weg naar een warme winter?

Vorige week waren de temperaturen rond Madrid nog tussen 8 en 16 graden. Niemand dacht hier aan een elfstedentocht. Intussen gonst het op de Spaanse televisie van de speculaties over de tocht der tochten. Nee niet op stieren van Pamplona naar Sevilla, maar op sneeuwschoenen door de Sierra de Guadarrama, het schitterende berg- en natuurgebied ten noordwesten van Madrid. De rayonhoofden zijn al bij elkaar gekomen. Vannacht daalt de temperatuur naar -9 en morgen overdag verwacht Madrid +2, maar met een felle wind uit de bergen rondom en sneeuwstormen. Dan daalt de gevoelstemperatuur tot -20.

Vanmorgen merkten we de eerste effecten al: onze afvalwatertank zat behoorlijk vol en de afsluiter was natuurlijk stijf bevroren. Het kwik was volkomen onverwacht tot -4 gedaald. Dus de föhn erbij (gelukkig heeft Loes altijd een föhn in haar bagage...) om de zaak te ontdooien. Na een kwartier op de knieën naast de camper ontstond er een dun straaltje, dat gaandeweg wat dikker werd, tot we na vijf teiltjes de afvalwatertank leeg hadden. Vannacht wordt -9 voorspeld. Dus hebben we de afvalwatertank maar open laten staan en zetten we de afwas in hetzelfde teiltje. Morgenochtend wassen we gewoon af in het afwashok van onze superdeluxe natuurlijke camping op 80 km van Madrid, met uitzicht op de besneeuwde bergen van Guadarrama. Per ongeluk heb ik twee kopjes onder de kraan afgespoeld, dus morgenochtend hangt er ongetwijfeld een pracht van een ijspegel aan de afvoerpijp van de vuilwatertank.

Intussen maken we ons een beetje zorgen om de snelheid waarmee we onze gasflessen opstoken. Bijvullen kan niet in Spanje. Dus wordt het straks nog een extra ruilfles kopen ergens op een adresje dat we van de NKC-site hopen te plukken. Maar wie dan leeft, wie dan zorgt. Voorlopig verheugen we ons op het vooruitzicht om straks in Andalusië bij zo'n 20 graden te kijken naar de Elfstedentocht in Nederland.

REIS DOOR HET BINNENLAND VAN SPANJE - 1

Alles verrast ons positief behalve de Tomtom

Wat is er aan de hand in Spanje? Bij ons in Nederland is Spanje niet zo vaak meer positief in het nieuws. Grote werkeloosheid, lage ratings bij Standards & Poors, te grote staatsschuld, ruw spel van Real Madrid onder Mourinho. Het lijkt kommer en kwel. Dus als we Spanje binnenrijden via Hendaye (aan de Bordeaux-kant) verwachten we slechte wegen, slecht geklede mensen, veel zwervers en veel onafgebouwde huizen.

Aan de noordkust van Spanje, tussen San Sebastian en Bilboa niets van dat alles. Op de camping in Zarautz is vriendelijkheid troef, de prijzen zijn laag, zoals je in het laagseizoen mag verwachten, een nieuw modern toiletgebouw is in aanbouw en het douchewater in het oude toiletgebouw is heerlijk warm, evenals de ruimtes zelf en voor een habbekrats eten we een niet briljante maaltijd met goede witte of rode wijn. De volgende dag rijdt het treintje naar San Sebastian perfect op tijd en in de stad zelf loopt iedereen er perfect gekleed bij. Alleen in de Tapasbar vlak bij het Plaza de la Constitucion blijft het erg stil. Om zes uur 's avonds zijn er zes bezoekers en staat de bar nog mudvol tapas. Dat lijkt ons niet stroken met de traditie.

We verwachten de komende weken nog wel te zien en te horen hoe Spanjaarden met de huidige crisis omgaan en wat je er als toerist van gaat merken. Voorlopig verrast het land ons positief. Hoe kan het ook anders als blijkt dat we de camper in Bilbao zomaar langs de straat tegenover het Guggenheim museum kunnen parkeren. Zoekend naar parkeerruimte zonder beperkte inrijhoogte kwamen we als vanzelf op de weg langs het museum terecht, waar we voor € 5 bijna de hele dag konden parkeren. De volgende uren dwaalden we om het futuristische, met titaniumplaten beklede gebouw heen en vervolgens binnen er doorheen. We verbaasden ons over de zinsbegoochelende ruimte van het atrium, de organische vormen in diverse zalen en de wijze waarop de installaties van Serra daarop inspelen. Maar we verbazen ons vooral over de durf van beleidsmakers in Bilbao en Baskenland die - weliswaar in een tijd waarin alle bomen tot in de hemel groeiden - dit centrum en alles eromheen wilden realiseren, omdat hoge kunsten nu eenmaal door de eeuwen heen een positieve uitstraling hebben hebben op hun omgeving en op het publiek dat altijd weer bereid blijkt ervoor naar een stad te komen om ervan te genieten. Daar kan Halbe Zijlstra nog een puntje aan zuigen...

Intussen zijn we alweer veel verder gevorderd op onze tocht door het binnenland. Onze eerste etappe richting Madrid voert ons via Soria en Logroño verder richting Segovia. Maar de Tomtom kan het soms niet helemaal bijbenen. Hoewel we vlak voor vertrek de laatste kaarten hebben gedownload, worden we telkens verkeerd gestuurd. Tommie ziet rotondes waar ze niet zijn en omgekeerd, wegen die er al minstens drie jaar liggen zijn kennelijk onbekend. Ligt het aan Tomtom of aan de 'mañana-mentaliteit van de Spanjaarden? Hoe dan ook, we zijn weer blij met een goede wegenkaart aan boord. En met een campinggids van ACSI die ons naar een camping wijst in 'the middle of nowhere', waar we echt de enige buitenlanders zijn tussen leegstaande caravans met voortenten. In het restaurant eten we voor € 22 een heerlijke maaltijd met elk twee glazen wijn, een toetje, koffie en een overvol glas Carlos III cognac. Dus als we tijdens het typen van dit stuk stuk in slaap vallen, dan weet je hoe dat komt. Trouwens, de naam van de camping..? dzzzzzzzmmmhhh, kijk straks maar in het CamperRoutes reisgidsje. Welterusten!